Deze tentoonstelling gaat over de natuur als inspiratiebron voor kunstwerken in de openbare ruimte van Enschede. In de tentoonstelling kunt u zien hoe kunstenaars elementen uit flora en fauna gebruikt hebben om hun ideëen te verbeelden. De titel 'Gemaakt natuurlijk - natuurlijk gemaakt', is een zogenaamde oxymoron: een stijlfiguur die een combinatie van twee tegenstrijdige begrippen bevat. 'Gemaakt' is nu eenmaal niet natuurlijk en 'natuurlijk' is niet gemaakt. De tentoonstelling voert langs 15 kunstwerken en heeft de vorm van een 2 à 3 uur durende fietstocht. Deze begint in het centrum van de stad en leidt u naar de westelijke wijk Twekkelerveld. Na een tocht door een parkachtig landschap kunt u het volgende deel van de tentoonstelling bekijken in de wijk Deppenbroek in het noorden van Enschede. Voor het laatste deel gaat u via een groen gebied naar de oostelijke wijk 't Ribbelt. Van daaruit voert de tocht u weer terug naar het centrum waar het laatste kunstwerk van de tentoonstelling te zien is.
AfdrukkenDe tentoonstelling begint bij het stadhuis van Enschede, op de hoek van de Raadhuisstraat met de Langestraat. Hier staat een beeldengroep die een familie uitbeeldt.
titel:
Z.t. (De familie)
kunstenaar:
Hekman
jaar:
1984
materiaal:
Brons
locatie / straat:
Langestraat
ter hoogte van:
Raadhuisstraat
afmetingen b * h * d :
1200 * 150 * 2200 cm
Op het ovaalvormige plein voor het stadhuis is een kunstwerk gemaakt dat een familie met hond uitbeeldt. Joop Hekman heeft de hond gemodelleerd naar zijn eigen chowchow. De hele beeldengroep ademt een ontspannen sfeer waar de hond als typisch gezelschapsdier heel goed in past.
U loopt de Langestraat in en gaat de 1e straat linksaf: de Hofstraat, die uitkomt op een binnenhofje. U fietst rechtdoor het pleintje over, gaat de onderdoorgang door en voor de kerk rechtsaf. Deze weg buigt naar links, maar u gaat rechtdoor: de Menistenstraat in. Deze straat eindigt bij een wit kerkje: hier gaat u linksaf: U bevindt zich in de Stadsgravenstraat. Na ± 20 meter ziet u aan de linkerkant het kunstwerk 'Daglicht in de Nachtstraat'.
titel:
Daglicht in de Nachtstraat
kunstenaar:
Halem
jaar:
1984
materiaal:
Pastel achter kunststof
locatie / straat:
Stadsgravenstraat
ter hoogte van:
Knibbelbrugsteeg
afmetingen b * h * d :
350 * 480 * 0 cm
De maker van dit kunstwerk, Pim van Halem, heeft in de jaren tachtig in deze straat gewoond. Het viel hem op dat juist op de plek waar nu het kunstwerk hangt regelmatig dingen gebeurden die het daglicht niet konden verdragen. De kunstenaar heeft geprobeerd met dit kunstwerk wat licht te brengen in wat hij de 'Nachtstraat' is gaan noemen. Als onderwerp koos hij voor bomen. Door dit werk zou de plek dan wat veiliger moeten worden. In het oorspronkelijke plan waren spots voorzien die 's nachts dit kunstwerk zouden aanlichten zodat er daadwerkelijk 'Daglicht in de Nachtstraat' zou zijn. Je zou kunnen zeggen dat hier bomen worden gebruikt om een gevoel van veiligheid op te roepen.
U vervolgt de Stadsgravenstraat, bij de 1e kruising gaat u rechtsaf de Bolwerkstraat in. U neemt de 1e straat links: de Noorderhagen. Deze straat rijdt u uit tot u bij een kruising komt, daar slaat u rechtsaf. Rechts ziet u het kunstwerk 'Ganzen'.
titel:
Ganzen
kunstenaar:
Meurs-Mauser
jaar:
1978
materiaal:
Koper
locatie / straat:
Korte Hengelosestraat
ter hoogte van:
Noorderhagen
afmetingen b * h * d :
150 * 90 * 100 cm
Louk van Meurs heeft deze waakzame en brutale vogels gemaakt. De ganzen symboliseren de boerenvrouwen die vanaf de stromarkt al kletsend en kwetterend en waggelend naar het centrum van de stad liepen om hun waar te verkopen en nieuwtjes uit te wisselen.
U rijdt rechtdoor de Brammelerstraat in. Bij de kruising met de Piet Heinstraat/Nijverheidsstraat gaat u rechtdoor de M.H.Tromplaan in. Een stukje voor de drukke kruising met de De Ruyterlaan/Ripperdastraat stapt u af. U steekt over en gaat linksaf naar het Natuurmuseum. Daar ziet u het kunstwerk 'Zonder titel (Paard)'.
titel:
Zonder titel
kunstenaar:
Willemsen
jaar:
1983
materiaal:
Brons
locatie / straat:
De Ruyterlaan
ter hoogte van:
M.H.Tromplaan
afmetingen b * h * d :
90 * 450 * 250 cm
Dit bronzen paard op een marmeren sokkel staat voor het Natuurmuseum en door de open vorm past het bij de verzameling van het museum waar fossielen en skeletten van dieren te zien zijn. Je zou kunnen zeggen dat hier het beeld van een paard door de kunstenaar zodanig bewerkt is zodat het verwijst naar de inhoud van het museum.
U staat met uw rug naar de ingang van het Natuurmuseum. U gaat rechtsaf de De Ruyterlaan in. Bij de kruising met de Parkweg/Stationsplein gaat u rechtdoor, onder het spoor door. Bij de rotonde stapt u af en loopt u naar de brandweerkazerne aan de rechterkant. Hier ziet u het kunstwerk 'Rode haan bij oplaaiende vlammen'.
titel:
Rode haan bij oplaaiende vlammen
kunstenaar:
Eijl-Eitink
jaar:
1954
materiaal:
Franse kalksteen
locatie / straat:
Hengelosestraat
ter hoogte van:
De Ruyterlaan
afmetingen b * h * d :
175 * 170 * 15 cm
De enschedese kunstenares Marie van Eijl - Eitink heeft dit kunstwerk speciaal gemaakt voor de destijds nieuwe brandweerkazerne. De haan in dit kunstwerk wordt gebruikt als symbool voor brand. De titel verwijst naar de uitdrukking 'de rode haan laten kraaien' of 'de rode haan op het dak zetten'. Deze uitdrukkingen betekenen een huis of dorp in brand steken.
U volgt de rotonde en gaat linksaf de Hengelosestraat op. Na ± 50 m. ziet u aan de linkerkant het kunstwerk 'Aardbol' (Kronkel) bij het ITC gebouw.
titel:
Aardbol (Kronkel)
kunstenaar:
Hammes
jaar:
1971
materiaal:
IJzer
locatie / straat:
Hengelosestraat
ter hoogte van:
Fortuinstraat
afmetingen b * h * d :
280 * 450 * 300 cm
Deze plastiek is gemaakt voor het International Training Centre for Aerial Survey (ITC), een opleidingscentrum voor luchtcartografie. In dit kunstwerk wordt de aarde voorgesteld als een brede, doorlopende strip waaromheen waaromheen een figuur, een vogel of een vliegtuig, een glijdende baan beschrijft. De kunstenaar Charles Hammes heeft de bedoeling gehad met dit beeld de luchtkartering te symboliseren.
U vervolgt de Hengelosestraat. Na ± 100 meter (vóór Resink meubelen) slaat u linksaf: u bevindt zich op het Schuttersveld. Deze weg volgt u tot het eind, bij de kruising met de Tubantiasingel. Hier gaat u linksaf en neemt vervolgens de 1e straat rechtsaf: de Spoordijkstraat. Bij de kruising met de Lambertus Buddestraat gaat u rechtdoor. Na ±100 m. ziet u het kunstwerk 'De Vlecht'.
titel:
Vlecht
kunstenaar:
Schuring
jaar:
1977
materiaal:
Polyester
locatie / straat:
Spoordijk
ter hoogte van:
Toekomststraat
afmetingen b * h * d :
310 * 440 * 250 cm
Henk Schuring was een schilder die op een bepaald punt in zijn loopbaan ruimtelijke objecten begon te maken. De onderwerpen daarvoor vond hij in zijn directe omgeving: grassprieten, insecten, bloemknoppen etc. Deze aan de natuur ontleende motieven werden geabstraheerd en details soms vele malen vergroot. Dit waren de kleinschalige voorlopers van zijn monumentale objecten waarbij hij een relatie wilde scheppen tussen beeldende kunst en architectuur. Met deze objecten wilde Schuring voorkomen dat nieuwbouwwijken dreigden te verworden tot saaie, troosteloze labyrinthen. Dit kunstwerk is dan ook bedoeld als herkenningspunt en vrolijk kleursignaal.
U vervolgt de Spoordijkstraat. Deze buigt naar rechts maar u neemt de 1e straat linksaf: de Voermanstraat. Deze fietst u uit en u gaat vervolgens linksaf de Algolstraat in. Deze buigt naar rechts en wordt dan de Meteorenstraat. Aan de linkerkant ziet u een tuin met daarin het kunstwerk 'Cocon'.
titel:
Cocon
kunstenaar:
Warzandegan
jaar:
2001
materiaal:
Keramiek
locatie / straat:
Meteorenstraat
ter hoogte van:
Schorpioenstraat
afmetingen b * h * d :
190 * 130 * 165 cm
De uit Iran afkomstige kunstenares Persheng Warzandegan heeft dit kunstwerk 'Cocon' speciaal ontworpen voor een vlindertuin. De vormen doen denken aan vlindereieren, een glanzende rups die zich uiteindelijk zal verpoppen. Het kunstwerk verwijst aan de ene kant naar bescherming, naar een cocon. Maar de cocon verwijst ook naar het vermogen om te veranderen, te transformeren.
U vervolgt de Meteorenstraat. Aan het eind ervan gaat u rechtsaf de Poolsterstraat in.Deze rijdt u uit totdat u aankomt op het Orionplantsoen. Hier ziet u het kunstwerk 'Kind met Vogel'.
titel:
Kind met vogel
kunstenaar:
Jong
jaar:
1967
materiaal:
Brons
locatie / straat:
Orionplantsoen
ter hoogte van:
Kometenstraat
afmetingen b * h * d :
100 * 140 * 70 cm
Het beeld bestaat uit een meisjesfiguur dat met de ene hand voer aanbiedt terwijl er op de andere hand al een vogel, zo te zien een duif, is gaan zitten. Dit in brons gegoten kunstwerk heeft ook weer een tegenstelling in zich. Het ziet er uit alsof het ruw uit een steen gehakt is maar aan de andere kant maakt het toch een lieflijke indruk. Die vertedering wordt niet alleen door het meisje, maar ook door de vogel veroorzaakt.
U verlaat het Orionplantsoen via de Kometenstraat en gaat rechtsaf de Olieslagweg op en slaat daarna meteen de 1e weg rechtsaf: u bevindt zich op de Schietbaanweg. U neemt de 3e straat links: de Zuiderkruisstraat, daarna gaat u linksaf de Noorderkroonstraat en meteen rechtsaf de Wegastraat in. Deze volgt u en rechts aan de gevel ziet u het reliëf 'Steigerend paard'.
titel:
Steigerend paard
kunstenaar:
Eijl-Eitink
jaar:
1954
materiaal:
Franse kalksteen
locatie / straat:
Achterhorst
ter hoogte van:
Herculesstraat
afmetingen b * h * d :
175 * 175 * 20 cm
Burgemeester en Wethouders van Enschede vonden het belangrijk dat er aan de gevel van de destijds nieuwe Textielvakschool, nu ROC Oost-Nederland, een imposant kunstwerk kwam, aangezien de school aan één van de belangrijkste toegangswegen van Enschede stond. De daarvoor uitgeschreven wedstrijd werd gewonnen door de kunstenares Marie van Eijl-Eitink die ook het kunstwerk 'Rode haan bij oplaaiende vlammen' heeft gemaakt. Een steigerend paard, het 'Twentse Ros' wordt vaak gebruikt als symbool voor Twente. Het is veelvuldig te zien in het Enschedese stadsbeeld: het is niet alleen het symbool van voetbalclub F.C. Twente, maar ook op het openbaar vervoer en in verschillende reclame-uitingen is het steigerende paard een populair motief.
U gaat hier naar de hoofdverkeersweg, de Hengelosestraat, die u naar rechts volgt. Ter hoogte van de Toekomststraat gebruikt u de oversteekplaats om deze verkeersader over te steken. U volgt dit fietspad aan de linkerkant van de Hengelosestraat gedurende ± 100m. en slaat dan linksaf het naamloze fietspad in. U volgt dit fietspad gedurende ± 1 km. tot het einde. U komt aan op de Dr. Zamenhofflaan en u slaat rechtsaf. U neemt vervolgens de 1e straat links: de Mozartlaan. Bij de kruising met de Bolhaarslaan gaat u rechtdoor en neemt de 2e straat rechtsaf: de Schubertlaan. U komt bij een kruising en gaat linksaf de Deurningerstraat op en neemt vervolgens de 1e straat rechtsaf: de Vanekerstraat. Na ± 500 m. gaat deze over in de Waalstraat. Aan de linkerkant ziet u het beeld 'Nomen Nescio'.
titel:
Nomen Nescio
kunstenaar:
Boone
jaar:
2001
materiaal:
Brons
locatie / straat:
Vanekerstraat
ter hoogte van:
Vanekerbeekweg
afmetingen b * h * d :
42 * 192 * 96 cm
Dit beeld is gemaakt naar aanleiding van de vuurwerkramp van 13 mei 2000. De kunstenaar, André Boone, zegt er het volgende over: "Ik stel mij voor dat mensen vlak voor de ramp gezellig buiten een kopje koffie of thee dronken. De ontploffingen verstoren dit vredige tafereel. Het servies valt om. Mensen vluchten weg en het kopje blijft omgevallen liggen. De volgende dag is de vogel op het kopje de eerste die terugkeert naar zijn woonstede. De vogel laat zien dat de natuur kort na de ramp weer bezit neemt van de plek."
U volgt de Waalstraat, na de 1e zijstraat, de Geulstraat, ziet u aan de rechterkant het kunstwerk 'Zonder titel'.
titel:
Zonder titel
kunstenaar:
Mudde
jaar:
2001
materiaal:
Keramiek
locatie / straat:
Waalstraat
ter hoogte van:
Geulstraat
afmetingen b * h * d :
300 * 30 * 300 cm
Met dit kunstwerk wilde Sandra Mudde een ontmoetingsplek creëren. Voor deze sculptuur heeft ze gebruik gemaakt van elementen uit de natuur: ze heeft de bomen gefotografeerd die op deze plek staan en ze getekend en geschilderd op grote stenen van keramiek. Sandra Mudde nam in al haar werk het mysterie en het verbazingwekkende van de natuur als uitgangspunt.
U vervolgt de Waalstraat, de straat buigt naar rechts maar u gaat rechtdoor. Voorbij het plantsoen aan de rechterkant gaat u bij de 2e zijstraat rechtsaf: de Ganzediepstraat. Aan het einde van de straat ziet u aan de overkant van de Rijnstraat het kunstwerk 'Met vleugels van toermalijn'.
titel:
Met vleugels van toermalijn
kunstenaar:
Otter
jaar:
2003
materiaal:
Roestvrij staal
locatie / straat:
Rijnstraat
ter hoogte van:
Ganzediepstraat
afmetingen b * h * d :
600 * 400 * 600 cm
Op het plein van basisschool 'de Toermalijn' verblijven twee reusachtige libelles die gemaakt zijn door Bert Otter. Toermalijn is de benaming voor een in vele kleuren voorkomend soort edelstenen. De libelles staan symbool voor de ontwikkeling van de kinderen: een kind wordt als een pop afgeleverd op de basisschool, ontpopt zich daar in de loop van de jaren tot een kleurrijk individu en vliegt vervolgens uit naar verschillende richtingen.
Met uw rug naar de libelles gaat rechtsaf de Rijnstraat in en rijdt deze uit. U gaat dan rechtsaf: dit is de Voortsweg. Voorbij het plantsoen aan de linkerkant neemt u de 1e zijstraat links.: Deze Voortmansweg wordt na ±500 m. een fietspad. Deze rijdt u uit tot de Oldenzaalsestraat. Hier slaat u rechtsaf. Na ± 400 m. komt u bij een kruising met stoplichten. U steekt eerst de Potsweg over en dan linksaf de Oldenzaalsestraat over. U bent nu op de Kotkampweg. Na ± 800 m. gaat u bij de kruising met de Floraparkstraat rechtdoor. U fietst nu op de Brakerhorst. Na ± 500 m. ziet u aan de linkerkant een plantsoen. U neemt hierna de 1e straat links: de Thiadenstraat. Deze fietst u uit, u komt op de Speenkruidstraat. Links op het plantsoen ziet u het kunstwerk 'Vrouw met vogel'.
titel:
Vrouw met vogel
kunstenaar:
Ogtrop
jaar:
1962
materiaal:
Brons
locatie / straat:
Aronskelkstraat
ter hoogte van:
Kamperfoeliestraat
afmetingen b * h * d :
75 * 110 * 70 cm
Dit is het tweede kunstwerk met als onderwerp 'vrouw met vogel'. De eerste was van Gooitzen de Jong en dit beeld is gemaaakt door Jeroen van Ogtrop. Hier is goed te zien hoe gevarieerd een thema uitgewerkt kan worden door verschillende kunstenaars.
U steekt het plantsoen over en gaat rechtsaf de Aronskelkstraat in. Aan het einde slaat u linksaf: u bent nu op de Hoge Boekelerweg. Deze rijdt u uit en u slaat rechtsaf de Oosterstraat in. Bij de 1e straat gaat u linksaf over een bruggetje over de spoorlijn Enschede-Gronau. U rijdt op de Oostveenweg. U steekt de kruising met de Lage Bothofstraat over en ook die met de Lipperkerkstraat. Hierna neemt u de 2e zijstraat naar rechts. In deze straat, de Esstraat, ziet u drie 'Hegge-auto's'.
titel:
Hegge-auto’s
kunstenaar:
Harmsen
jaar:
1984
materiaal:
IJzer
locatie / straat:
Esstraat
ter hoogte van:
Oliemolensingel
afmetingen b * h * d :
350 * 170 * 150 cm
De kunstwerken die u tot nu toe gezien heeft in deze tentoonstelling hebben één ding gemeen: hun vorm of motief is ontleend aan de natuur terwijl ze zijn uitgevoerd in een niet-natuurlijk materiaal. Bij dit kunstwerk is er juist het omgekeerde aan de hand: deze sculpturen ontlenen hun vorm aan menselijke voorwerpen terwijl ze bestaan uit 'natuur'. In die zin past het in de traditie van mensen om de natuur naar hun hand te zetten.
U vervolgt de Esstraat. Bij de kruising met de Oliemolensingel gaat u linksaf. U neemt de 2e zijstraat rechtsaf: de Marthalaan. Aan het eind hiervan gaat u rechtsaf: u bevindt zich op de Espoortstraat. Deze rijdt u uit en u slaat linksaf: u bevindt zich nu op de Klomp. De kruising met de Oldenzaalsestraat steekt u over en u gaat rechtdoor. Na ± 50 m. komt u in een voetgangersgebied. U gaat rechtdoor en neemt de 1e straat rechtsaf: u bent nu op Achter 't hofje. Bij de 1e kruising gaat u rechtsaf de Raadhuisstraat in. Voorbij de kruising met de Langestraat ziet u het 'Hartenbankje'.
titel:
Bank
kunstenaar:
Beverdam
jaar:
1998
materiaal:
Chamotteklei
locatie / straat:
Langestraat
ter hoogte van:
Van Loenshof
afmetingen b * h * d :
170 * 85 * 100 cm
Met deze bank wil Guusje Beverdam een clichématig beeld geven van gezelligheid. Dit zitelement is voorzien van hartvormige kussens en gedecoreerd met felle kleuren en bloemen. Hier gebruikt Beverdam het ambivalente karakter van bloemen: alhoewel ze vaak worden gebruikt om een plek te verfraaiien of letterlijk op te fleuren wordt het gebruik van bloemmotieven in de woninginrichting vaak als onaantrekkelijk ervaren. Dit kunstwerk is de laatste in de tentoonstelling. We hopen dat u een plezierige tocht heeft gehad. Voor vragen en opmerkingen zijn wij per email te bereiken op info@24-uursmuseum.nl